İş Hukukunda Zorunlu Arabuluculuk

Türkiye Büyük Millet Meclisi’ nde (TBMM) uzun süredir tartışmalara yol açan ancak sonunda kabul edilerek, Resmi Gazete’ de yayınlanan yeni İş Mahkemeleri Kanunu kabul edildi. Söz konusu değişiklik Türkiye genelinde 15 milyon civarında işçiyi ve 1.7 milyon civarında işvereni etkiliyor. Yapılan bu yeni değişiklik sonucunda Türkiye’ de işveren ve işçi İş Kanunu’ nda bulunan maddelere ilişkin olarak dava açmadan önce arabulucuya başvuru gerçekleştirmek durumunda kalacak. Daha öncede de uygulanan arabuluculuk uygulamaları, zorunluluk taşımıyordu ki yeni tasarının kabulü ile birlikte zorunlu hale geldi. Bu durumda Türkiye’ de İş Mahkemeleri’ nde söz konusu iş davalarının açılabilmesi için arabuluculuk başvurularının gerçekleştirilmesi dava şartı konumuna geldi.

Yeni kanun çerçevesinde bireysel ya da toplu iş sözleşmesine bağlı olan işçi ya da işveren tarafından alacağı veya tazminatı, işe iade davaları gibi konularda arabulucuya başvuru gerçekleştirmeleri İş Mahkemeleri’ nde dava açabilmeleri için önemli bir dava şartı olarak değerlendirilmeye başlandı. Eğer işveren ya da işçi tarafından konuya ilişkin olarak arabulucu çözüm yollarının denenmesinden önce İş Mahkemesi’ ne dava başvuru gerçekleştirilmesi durumunda mahkeme hakimi tarafından söz konusu dava dosyası usulen reddedilecek. Ancak mahkemeden ret yanıtı alan söz konusu dava dosyasının hem arabuluculuk için kullanılabilmesi hem de arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamaz ise İş Mahkemesi’ nde dava başvurusunda bulunulması açısından herhangi bir engelleyici etki teşkil etmeyecek.

Arabuluculuk Başvuruları

Arabuluculuk başvurusu, başvuruyu gerçekleştiren taraf yerine, karşı tarafın bulunduğu ikamet adresindeki ya da işin gerçekleştirildiği adresteki adliye binalarında faaliyet göstermekte olan arabuluculuk bürolarına yönelik gerçekleştirilecek. Ancak arabuluculuk uygulamalarının yeni olması nedeni ile bürolarının olmadığı yerlerin olması durumu bulunuyor ki bu durumlarda ise söz konusu başvurular, iş davalarının görevli mahkemesi Sulh Hukuk Mahkemesi’ nin Yazı İşleri Müdürlüğü’ ne gerçekleştirilecek.

Arabuluculuk başvurularında, dosyanın değerlendirilmesini gerçekleştirilecek arabulucu ise Adalet Komisyonu tarafından belirlenmiş olan liste içerisinden, adliyelerdeki arabuluculuk büroları tarafından belirlenecek. Taraflar arasında söz konusu liste içerisinde bulunan arabulucular üzerinde anlaşma sağlamaları halinde anlaşılan arabulucu, dosyada görevli olacak. Ancak taraflar arasında arabulucu konusunda anlaşma sağlanamaz ise mahkeme tarafından atanacak arabulucu dosyada görev alacak.

Arabuluculuk Ücreti

Taraflar arasında bir anlaşma sağlanması durumunda arabuluculuk ücreti işveren ve işçi tarafından eşit pay ile ödenecek. Taraflar arasında görüşmelerde anlaşma sağlanamaması durumunda ise arabuluculuk görüşmelerinin ilk 2 saatlik dilimi Hazine tarafından karşılanacak. Ancak 2 saati aşan sürelerin ücretlendirmeleri ise yine taraflar arasında iki eşit paya bölünerek, dağıtılacak. İşçi ve işveren tarafından arabulucuya yapılan başvurularda arabulucu tarafından dosyanın 3 haftalık süreç içerisinde sonuca bağlanması sağlanacak. Ancak olağandışı hallere ilişkin olarak arabulucu tarafından 1 haftalık bir uzatma süresi ilave edilebilecek ki bu durumda arabuluculuk görüşmelerinin olumlu ya da olumsuz şekilde en geç 1 ay içerisinde sonuçlanmasını sağlayacak.

İş hukuku ve aile boşanma hukuku alanında arabuluculuk ve diğer davalar hakkında detaylı bilgi için..